Fratelli Tutti – over broederschap en sociale vriendschap

 

Op 3 oktober ondertekende paus Franciscus de encycliek Fratelli Tutti in de basiliek van Sint-Franciscus in Assisi. De paus leende deze woorden van zijn grote inspiratiebron Sint Franciscus, die ‘Allen broeders’ gebruikte om zijn medebroeders aan te spreken. Encyclieken vond ik maar vaak slaapverwekkende literatuur, maar de huidige paus weet met zijn geschriften de vinger op de gevoelige plek te leggen in de wereld van vandaag.

De eerste encycliek, Lumen Fidei (Licht van het geloof) was nog een coproductie van Benedictus XVI en zijn opvolger. Maar in Laudato Si’ (de titel verwijzend naar het Zonnelied van Franciscus) en in Fratelli Tutti geeft de paus een gedegen commentaar op het huidige functioneren van de mens in de schepping, zeker tijdens deze coronapandemie.

Corona vergroot de verschillen tussen arm en rijk en de sociaal-economische ongelijkheid zal in en tussen landen toenemen. Daarom schrijft Franciscus dat de tijd gekomen is om te ‘dromen als een enkele mensenfamilie’ waarin we allemaal ‘broeders en zusters’ zijn. En hij constateert dat in deze coronacrisis landen niet of nauwelijks het vermogen hebben om tot een gezamenlijk handelen te komen. Ondanks alles signaleert de paus een enorme versplintering, die een oplossing van de problemen die iedereen betreffen nu niet bepaald geholpen heeft.

In veel landen staan de democratie, de vrijheid, het algemeen welzijn en de gerechtigheid onder druk. In een ‘wegwerpcultuur’ waar winst het belangrijkst lijkt te zijn wordt de mens zelfs als afval beschouwd. Als antwoord hierop geeft paus Franciscus een ode aan de Barmhartige Samaritaan. Die liet zien wat het betekent om naaste te zijn voor de mens die je hulp het hardst nodig heeft, zelfs al behoort hij of zij niet tot je eigen groep. Daarmee worden we uitgenodigd om over onze eigen grenzen heen te kijken.

 

Laat 2020 nou ook zijn uitgeroepen tot het Beethovenjaar. Deze beroemde componist werd 250 jaar geleden geboren in Bonn. Een bekend lied dat hij componeerde heet ‘Ode an die Freude – Alle Menschen werden Brüder’ en maakt deel uit van zijn 9e symfonie. Het is een oproep aan iedere mens om te gaan luisteren naar de goddelijke vonk en daaruit te gaan leven. De link naar Fratelli Tutti is snel gelegd. Zou de paus fan van de muziek van Beethoven zijn?

 

pastoor Albert Buter

 

 

 

 

 

 

Deel dit artikel