Inleiding
Wanneer wij in de liturgie bijbelse verhalen lezen en horen, zijn dat – zoals u weet – niet zomaar verhalen die ons iets vertellen over wat gebeurde in een ver verleden. Het zijn vingerwijzingen voor ons eigen doen en laten. Het zijn verhalen die grond geven aan ons verlangen naar gerechtigheid en vrede. Ze troosten ons, omdat ze vertellen dat Gods liefde groter is dan ons vermogen. Ze geven ons moed en laten ons zien, dat God geen verlengstuk is van de machtigen, maar een spreekbuis van iedereen, zeker ook van kwetsbare mensen. Verhalen zoals ze decennialang al zijn verteld in dit gebouw.
Zo is dat ook met de Bijbellezingen van deze zondag. Ze hangen nauw met elkaar samen. Waar ze over gaan? Over de liefde… Ik vertel u vast niets nieuws als ik zeg dat het woord liefde alleen al meer dan 300 keer inde Bijbel voorkomt: van de evangelies tot het Hooglied, van de psalmen tot bij Paulus.
In alle teksten vandaag blijkt dat Liefhebben een werkwoord, is, dat in alle andere werkwoorden van het leven vervoegd kan worden.
We lezen vandaag dat liefde voor God nooit losstaat van liefde voor de naaste. We spreken bij liefde voor God niet over een romantisch gevoel dat je plotseling kan overvallen, maar over wat je beweegt om te zeggen, te doen, te laten en te zwijgen… uit liefde voor de ander, in duizend kleine dingen van alledag.
In de loop van de geschiedenis zijn er velen geweest die dubbelliefde hebben uitgezongen hier in het dorp, in dit kerkgebouw, maar ook al vanaf de 11e eeuw in de Hervormde Kerk en vanaf 1908 in de Gereformeerde kerk… Door velen van onze voorouders en tijdgenoten is die liefde op muziek gezet of in muziek verklankt op tonen van orgels, in brassbands, Bigbands, in zangkoren, klankkoren en muziekverenigingen.
Maar als we naar een definitie vragen of een sterk praktijkvoorbeeld, is het nog zoeken naar woorden… datzelfde geldt voor God.
Immers: God = liefde… en alles wat je over liefde zegt, refereert naar God… in alle talen, in alle geloofsgemeenschappen, onder elk dak, elk kerkdak waar mensen elkaar ontmoeten. Het zet ons aan het denken.
Ik wens u een mooie viering toe.
Einde:
Zoals ik begrijp is er kerkelijk de laatste halve eeuw veel veranderd in kerkelijk Zuidwolde… het dorp met de vaste families Hamersma, Vaatstra, Kamphuis, Laninga en zoveel meer namen, is uiteraard veranderd van samenstelling van families, ondernemers en musici. Hoe mooi om weer even terug te zijn voor de organist op oude grond waar het ooit begonnen is…
Mensen zijn verhuisd, kerken zijn verhuisd… God is niet verhuisd en liefde verhuist altijd mee…
OVERWEGING 25 oktober 2026
Exodus 22,20-26; 1 Thessalonicenzen 1,5c-10; Mattheus 22,34-40
Je kunt het zomaar meemaken als je met de auto naar de garage gaat, in de wachtkamer bij de tandarts, bij de fietsenmaker of bij de benzinepomp of misschien langs de lijn bij het sportveld waar je bent voor je kinderen of kleinkinderen… dat de vraag zomaar op tafel komt:
Wat is voor jou eigenlijk het belangrijkste in het leven?
Het antwoord zal altijd afhankelijk zijn van het moment waar je in die tijd in je leven mee bezig bent…
Een leerkracht zal anders antwoorden dan een dame op leeftijd, een sportman ook weer anders dan de monteur in de garage…
En natuurlijk zijn er standaardantwoorden: je gezondheid, brood op de plank, dat elk van je kinderen het goed doet en gelukkig is, vrede op aarde… Niemand verwacht een antwoord dat met een vergrootglas gemeten is.
Ooit lang geleden, vond het Joodse volk eigen antwoorden hierop: Woorden die wegwijzers werden voor het dagelijks leven en voor de zin van het bestaan. Het werd de wet van Mozes, niet als wetboek van strafrecht met wetsartikelen maar de eerste 5 Bijbelboeken, de Tora, als ‘levenswet’, regels van waaruit je leeft. Zo ontstonden er wel 365 verboden, voor elke dag één, over reinheidsvoorschriften, onderlinge relaties, over aalmoezen voor de armen, belasting en daarnaast 248 geboden, samen 613 wetten. Help, welke van die 613 is de belangrijkste?
Als bij Mattheus de Farizeeër dus dit aan Jezus vraagt: ‘Meester, wat is het voornaamste gebod van die 613?’ dan is dat een strikvraag, want als Jezus alléén het 1e gebod zou noemen: Je zult de Heer uw God beminnen, met al wat je hebt, dan zou Hij de naaste vergeten en zou Jezus alleen zeggen: ‘Je zult je naaste beminnen als jezelf’, dan zou dat betekenen: Ik ben goed voor jou, jij bent goed voor mij en van God trekken we ons weinig aan.
Een ingewikkelde vraag dus: Is God de eerste of is de naaste de eerste?
Immers, zonder liefde-voor-de-naaste wordt godsdienst koud en hard, maar zonder God is menselijke-liefde vaak egoïstisch. Alleen dáárom al noemt Jezus ze beide: liefde tegenover medemensen èn liefde tegenover God.
Laten we dat dubbelgebod vandaag eens onder de loep nemen.
Want wat betekent eigenlijk ‘God en je naaste liefhebben’? Kun je dat zichtbaar maken? Ook voor onszelf: als we goed uitvergroot kijken, dan kun je God niet ½ of voor een ¼ liefhebben, maar alleen met heel je hart, met heel je verstand en heel je ziel. En Jezus knoopt er de 2egelijkwaardig aan vast: Je zult je naaste net zo liefhebben en behandelen als jezelf liefgehad en behandeld wilt worden. Maar hoe? Is onze inzet om de wereld beter te laten zijn, onze inzet voor Gods Koninkrijk, te meten, te berekenen? Hoe precies je daar de loep of google ‘lens’ ook erop zet.
Blijft staan, die vraag: wat is voor jou, voor jou persoonlijk ‘t belangrijkste in het leven? Is er een antwoord? Heeft Jezus antwoord aan de Farizeeën? Liefde vormt de basis van alles, zeggen we wel. Wat je uit liefde doet, komt goed, zo lijkt het… Is dat zo? ‘Liefde’ klinkt heel positief, maar de praktijk leert dat, als je liefde onder een vergrootglas legt, ze veel inzet en ervaring vraagt, en ook veel pijn kan doen. In een wereld waarin oorlogen zijn, waar wordt gelogen, bedrogen, kwaadgesproken, waar jaloezie is polarisatie, zelfverheerlijking, corruptie, daar kun je met liefde weinig.
Het boek Exodus wijst ons op 2 allesbepalende woorden: mededogen en rechtvaardigheid: God staat in de Bijbel altijd aan de kant van de armen, van de machtelozen. Hij hoort hun hulpgeroep én grijpt in. De Israëlieten weten dáárom dat zij hun bevrijding uit Egypte aan God te danken hebben, ze weten dat ze op God kunnen bouwen. God is liefde en vraagt van óns liefde: niet alleen voor degene die letterlijk naast je is en die jij uitgekozen hebt om naast je te gaan, maar ook breder: ieder die we op onze levensweg tegenkomen, ook met wie je je leven ongevraagd, misschien ongewild deelt: je buren, familie, je medechristenen, ook de vreemdeling, – we zijn immers ook zelf vreemdeling geweest – ook mensen met lastige kanten, die ons misschien wel met een loep laten zien wat ónze eigen lastige kanten zijn. Zo bekeken, uitvergroot, is dat dubbelgebod niet eenvoudig, eerder een uitdaging om elke dag aan te gaan.
Iemand zei eens heel mooi: Liefde is ‘n werkwoord, rood als bloed, en als je het vanuit de levenspraktijk naar een laboratorium zou sturen voor bloedonderzoek, dan zou er ongetwijfeld uitkomen dat de mensheid van 2026 lijdt aan bloedarmoede, aan liefdesarmoede.
Positief gezien zijn er van de 2,6 miljard christenen die de wereld kent, ontelbaren zijn die liefde praktiseren: maar een uitdaging is het wel:
Wie “God” zegt, zégt “naaste”, ook in deze 21e eeuw. En die naaste zit niet alleen naast ons in de kerk, maar woont ook naast ons, staat naast ons in de supermarkt. Alleen vergeten we vaak zó naar hen te kijken, uitvergroten helpt. Jezus verbindt de verticale relatie van mensen tot God met de horizontale relatie van mensen onderling en in feite is dat een geheim, een onuitsprekelijk geheim. Liefde… Het zou zomaar kunnen zijn dat dit is wat voor ons allen het belangrijkste is in het leven, altijd. Liefde: het is een manier van anders kijken naar de ander, zelfs naar God. Het is een manier van leven… a way of life…een manier van vragen stellen. En hoe jong of hoe oud we ook zijn, het is iets om ons hele leven mee bezig te blijven, met heel ons hart en met heel onze ziel en met heel ons verstand. Amen.
Pastor Nellie Hamersma