Maleachi 3, 1-4; Hebreeën 2, 14-18; Lucas 2, 22-40
Inleiding
Hoewel we het vandaag en morgen Maria Lichtmis noemen, vieren we vandaag met nadruk een feest van de Heer. De echte naam is: Opdracht van de Heer in de Tempel. Het vervangt de benaming uit het oude missaal, waar het de naam had: Feest der zuivering van Maria of Lichtmis.
Vandaag, de 40e dag na Kerstmis, is officieel het einde van de kersttijd.
En net zoals elk kind, elk kindje, wijst naar de toekomst, zo denken we terug aan Jezus maar dan vooral aan hoe God in Jezus ons richt naar de toekomst.
De doop van elk kind, van iedere mens, is een verbinding van de mens op aarde met de hemel. Is Jezus’ eerste tijd als Joods kindje, bestond dopen nog niet en was dit opdragen-in-de-tempel een voorschrift van de Joodse wet.
De historische woorden van Simeon in de tempel: “dit Kind zal licht betekenen voor alle volken” maken dat wij ook hier begonnen met licht. Licht naar de toekomst toe – een kind toegewijd aan God is toekomstbestendig, kan ertegen.
Omdat vanaf deze maand februari ook de vruchtbaarheid van het land en van de kudde een rol speelde, bestond al vóór het christendom in deze tijd een feest met fakkels. Dit lichtfeest is vervangen door kaarsen en al dit licht wijst naar Christus die het licht is.
Vanaf de vierde eeuw viert de Kerk dit feest – en wij hebben het overgenomen door zowel nadruk te leggen op Maria, de moeder van de Heer, als op Jezus die als licht voor de wereld en voor de toekomst bestemd is.
Wij wensen U een mooie viering toe
Pastor Nellie Hamersma.
Kinderen naar kinderwoorddienst
De stille of geranium-generatie: geboren tussen 1925 en 1940
Babyboomers: Geboren tussen 1946 en 1964, deze generatie is vaak geassocieerd met de naoorlogse groei en veranderingen in de maatschappij.
Generatie X: Geboren tussen 1965 en 1980, bekend om hun onafhankelijkheid en aanpassingsvermogen aan technologie.
Generatie Y (Millennials): Geboren tussen 1981 en 1996, deze generatie is opgegroeid met internet en sociale media, en staat bekend om hun focus op werk-privébalans.
Generatie Z: Geboren tussen 1997 en 2012, deze generatie is de eerste die volledig is opgegroeid met digitale technologie en sociale media.
Generatie Alpha: Geboren vanaf 2013, deze generatie groeit op in een wereld die steeds meer gedigitaliseerd en verbonden is.
OVERWEGING
Het was even wennen aan de namen maar inmiddels hebben we wel het overzicht wat compleet…
Spraken we ooit alleen over de generatie van onze ouders en grootouders die het stokje overdroegen, niet alleen ‘t stokje, maar ook boerderijen, beroepen, recepten en zoveel méér… inmiddels zijn de generaties heel anders ingedeeld – We spreken over de stille generatie van 1925-1940, de babyboomers vanaf de oorlog tot eind vijftiger jaren, de generatie X die tussen ongeveer 1960 en 1980 geboren werd, daartussen nog de patatgeneratie in de 80er jaren, dan de Millennials- de zogenaamde generatie Y – van de 80er jaren tot 2000, dan de Gen-Zie-generatie, degenen die tussen 2000 en 2025 het levenslicht zagen en vanaf vorig jaar is weer een nieuwe generatie Alpha geboren – u kunt het allemaal opzoeken op Internet.
En ja, we kunnen onszelf daarin dus indelen. Ik denk zomaar dat we vandaag, in deze vijfkerkenviering, alle generaties kunnen tellen en hier aanwezig zijn – allemaal. Generaties, leeftijden…
In een winter als deze, waarin we opvallend vaak afscheid nemen van mensen van die allereerste ‘stille generatie’ tot 1940 (ik telde al 25 uitvaarten vanaf november afgelopen jaar) – in deze winter realiseren we ons goed dat we leven in een tijd waarin we als mensen weer bewuster ‘het stokje’ doorgeven aan elkaar. Woonden vroeger bij onze ouders opa en oma in het voorhuis, in onze tijd bouwen we mantelzorg-woningen, kangoeroe-woningen, omdat we zien dat je als generaties ook zorgplicht hebt en we veel kunnen betekenen voor elkaar. Dat is ook anders geweest. Kinderen halen ouders nu op, kleinkinderen eten bij opa’s en oma’s – zelfs buren koken jarenlang voor een oude buurvrouw – deze week hoorde ik het toevallig echt allemaal langskomen.
Nee, leeftijd is niet belangrijk, wèl uit welke generatie je bent.
Alsof de geschiedenis zich herhaalt – l’histoire se répète – en we ook weer oog krijgen voor wat echt belangrijk is – en voor wát je doorgeeft.
De Kerk viert morgen en dus al vandaag op zondag, Maria Lichtmis, de opdracht van de Heer in de tempel. In dit bijzondere evangelieverhaal, dat al voorspeld werd door de profeet Maleachi in de 1e lezing, zien we: Heden en verleden, traditie en toekomst hangen samen. Maria Lichtmis is een uiting van geloof voor jong en oud en alle generaties. Kerstmis ligt 40 dagen achter ons. Dit feest van vandaag wijst vooral vooruit naar de toekomst. En Lichtmis wordt doorgegeven en overal gevierd dit weekend: met wandelingen van kerk naar kerk in dorpen, zelfs in ‘t protestantse Urk in een lichtjestocht en een kerkdienst voor kinderen en gezinnen vandaag onder ‘t thema: laat je licht maar schijnen. Ja… sowieso is er bij de jongere generatie meer interesse in oude tradities en in geloof… Misschien wel omdat zij méér dan ooit, ook méér dan hun ouders en grootouders, op de toekomst gericht zijn. Niet voor niets was deze week de titel van het coalitie -akkoord met jonge politici: AAN DE SLAG – dat verwijst niet naar het verleden maar naar de toekomst – er is voldoende om door te geven. Maar wat? Het evangelie brengt ons in de tempel van Jeruzalem waar we Jozef, Maria en het kind aantreffen – twee generaties die volgens de Joodse wet, doen wat gedaan moet worden. Het is de 40e dag na Jezus’ geboorte – en men herdenkt het oude paasverhaal van Israël. De zonen van Egypte stierven, de eerstgeborenen van Israël werden gespaard. Maar Israël zei: dat is niet vanzelfsprekend, wij zijn geen haar beter dan die mensen in Egypte. Dat is puur de goedheid van God. Daarom spraken zij af hun eerstgeborene dankbaar aan God op te dragen. De priester neemt hun offer, de 2 tortelduiven, aan en dat wás het – tot 2 mensen op Jozef en Maria afkomen: een man en een vrouw. Twee mensen uit die 1e generatie – Simeon en Hanna, belangrijk in de geschiedenis van Israël en van de Kerk. Zij vertegenwoordigen de Wet en de Profeten. Hanna, 1 van de eerste vrouwelijke profeten – in haar komt heel de profetische verwachting en hoop van het Oude Testament samen. Zij had geen kinderen, maar hoopte toch op toekomst: zij kon gaan in vrede, toen ze wist dat God haar had gegeven waar ze om gebeden had (1 Sam. 1,17). Ze was 84 jaar, dat is 7×12, 12×7. Haar leven was vol en voltooid. En Simeon: priester van de Wet, de Thora. Zijn naam Simeon: Sjema Jisrael, verwijst naar de geloofsbelijdenis van Israël. Simeon zou niet sterven voordat hij met eigen ogen de Messias had gezien. Mensen van God, diepgelovige mensen, die het stokje door kunnen geven als ze het Licht van God hebben gezien – en dat doen zij.
Daarom geven ze ook niet ‘het stokje’ door, maar het licht.
We zien Maria op het plaatje met de kaars. Het feest van vandaag is een lichtfeest: 40 dagen voor Kerstmis begonnen de lichtfeesten met Sint-Maarten (de kinderen met lichtjes langs de deuren), later Sint Lucia, dan de groei van het licht in de Advent, en nu 40 dagen na Kerst… in alle rust rijpt het licht buiten: de dagen lengen al, de zon krijgt meer kracht… In een wereld en een generatie waarin alles ‘snel moet’ laat het licht zich niet opjagen. Het licht breekt nooit in één keer door, maar groeit in kleine stappen. Zo gaat dat met generaties. Zo gaat dat met God. Van dit feest leren we dat wachten op God niet nutteloos is, dat er dankbaarheid is voor elk kind dat wordt geboren, voor elke oudere die het licht langzaam kleiner ziet worden. Elke generatie is even waardevol, kostbaar. Verleden, heden en toekomst. Licht dat wordt doorgegeven. Zowel de stille generatie als de jongsten zijn mensen met hoop, zoals Maria hoopvol het licht droeg en doorgaf. Al zal, naar Simeons woorden, Maria het niet makkelijk krijgen met Jezus – maar diep in elke generatie schuilt het vertrouwen dat God de mens nooit zal loslaten. Dat is ook ons geloof, en dat delen we met elkaar, alle leeftijden, alle generaties. Gods licht voor ons allen. Amen.
Aan het einde van de viering:
Lichtmis in weerspreuken
- Schijnt met Lichtmis de zon door de toren, komt er net zoveel kou als van tevoren.
- Lichtmis helder en klaar, twee winters in een jaar.
- Lichtmis helder en rein, het zal een lange winter zijn.
- Storm en sneeuw met Lichtmis, komt de lente vroeg gewis, blijft het echter heldere lucht, dan is de lente weggevlucht.
Lichtmis, les chandeleurs, dag waarop pannenkoeken worden gebakken. Daar is geen vrouwke zo arm, of zij maakt met Lichtmis haar pannetje warm.
Dit gebruik pannenkoeken te bakken is ouder dan het christelijke feest van Lichtmis en al lang bekend bij de Romeinen. Een pannenkoek lijkt een beetje op de zon. Lichtmis is het feest dat komt wanneer de dagen al iets meer lengen en de natuur stilaan gaat herleven. We vieren Lichtmis met een kleine zonnige pannenkoek!
Pastor Nellie Hamersma