Stanisław werd als zoon van edellieden omstreeks 1030 geboren in Szczepanów (bij Kraków in Polen). Na zijn studies in Luik (België) ontving hij de priesterwijding. In 1071 werd hij de opvolger van bisschop Lambertus op de zetel van Kraków.
Bisschop Stanisław Szczepanowski stond bekend om zijn goedheid voor de armen. Ook kwam hij fel op voor de rechten van de Kerk.
Dat bracht hem in conflict met koning Bolesław (Boleslaus) II van Polen. Hij verweet koning Boleslaw II Smialy (de Stoute) zijn verdorven levenswijze en excommuniceerde hem.
De koning zwoer wraak. Terwijl de bisschop de mis opdroeg in de St.-Michaëlskerk, bracht de koning hem eigenhandig met het zwaard om het leven, buiten de stadsmuren van Kraków. Hij stierf als martelaar op 11 april 1079.
Op 8 mei 1088 werd zijn lichaam plechtig naar de kathedraal van Kraków overgebracht. Paus Innocentius IV verklaarde hem heilig in 1253.
Volgens de nieuwe kalender van de Romeinse ritus wordt zijn gedachtenis gehouden op 11 april, zijn sterfdag. De Poolse Kerk viert het feest van haar patroon op 8 mei, de dag van de verheffing van zijn relieken. Ook Stanislaus’ moeder, Bogna († 11e eeuw; feest 13 juni), is heilig verklaard.
Stanislaus is patroon van Polen en van het aartsbisdom Kraków.
Zijn voorspraak wordt ingeroepen bij strijd.