Fossiele vondsten uit Marokko doen vermoeden dat de eerste mensen ongeveer 300 000 jaar geleden het wereldtoneel betraden. Ze verspreidden zich en groeiden aan tot de ruim 8 miljard die in 2026 de familie mensheid vormen. Al die eeuwen was het een komen en gaan van mensen. Tegenwoordig worden wereldwijd per dag ongeveer 350.000 kinderen geboren en sterven 170.000 mensen. Geboren worden en sterven, de gewoonste zaak van de wereld? Het is nooit gewoon! Elk kind dat komt en elke mens die gaat is uniek. Als mens ben je enig en met velen om je heen. Die combinatie maakt je tot wie je bent en wat je betekent voor je zelf en anderen.
De levensspan tussen geboorte en dood is de tijd om je te ontwikkelen, je plek in de maatschappij te vinden, je bijdrage te leveren aan het grotere verhaal van de samenleving om je heen. Reclamespots, influencers, werkgevers, de publieke opinie, allen verwachten topprestaties, het moet allemaal groots, efficiënt, competitief. Maar dan komt het einde en tellen andere waarden. Aan het graf gaat het niet om hoe efficiënt je werkte, de promoties die je maakte, de landen die je bezocht, de rijkdom die je vergaarde. De uitvaart is niet de plek voor het bombasme, maar voor het luisteren naar wat er echt toe doet in het levensverhaal van een mens. Aan het graf gaat het erom hoe je als mens was, als ouder, familielid, vriend. Daar maakt het niet uit of je schoonmaker was of een gevierde tv-ster, daar doen primair de kernwaarden van je leven ertoe, hoe je mens op aarde was, meer dan de toeters en bellen die het opsierden. Daar herinnert men zich de warmte van je stem in tijden dat het moeilijk was, je trouw aan familie, vrienden en collega’s, de arm die je om een schouder legde, de stoep die je voor een oudere sneeuwvrij maakte, het geduld dat je aan de dag legde voor de verhalen van mensen in de put. De betekenis die je gaf aan hun levens, maakte jouw leven betekenisvol. Sterven is het levensverhaal tot een goed einde brengen. Op dit scharniermoment voorziet de kerk met haar ziekenzalving en uitvaart rituelen in een steuntje in de rug voor de stervende en de nabestaanden en voor een waardig levenseinde. Vaak gaat daar een fase van angstige onzekerheid aan vooraf. De ziekenzalving ondersteunt het proces naar berusting en aanvaarding.
Je levensverhaal is verweven met dat van anderen. Sterven doe je niet helemaal alleen. Dierbaren sterven een beetje mee. Er verandert iets in hun levens. De gesprekken, bezoeken, telefoontjes zijn er niet meer. Er is een gemis, een leegte. In het rouwproces wisselen verdriet en herstel, een beetje mee-sterven en de draad van het leven weer oppakken, elkaar af tot we in staat zijn hen te laten gaan. Het Shanvolk in Myanmar heeft hier een troostrijke opvatting over: ‘Mensen sterven omdat ze gedaan hebben wat ze moesten doen, omdat ze te goed zijn voor deze wereld.’
Toine Streppel