Handelingen 1, 12-14; 1 Petrus 4, 13-16; Johannes 17, 1-11a
Ze zijn er al veel langer, misschien wel al vanaf de jaren 70, maar in onze tijd halen ze glansrijk alle bestsellerlijsten: de zelfhulpboeken; het zijn eerst en vooral boeken waarin de schrijver de lezer manieren aanreikt om zijn of haar leven te veranderen en te verbeteren, van ‘dieetboeken’ tot ‘nooit meer te druk’. Het zijn boeken met antwoorden op levensvragen – waar overigens in de hele geschiedenis de Kerk vaak antwoorden op gaf, maar tegenwoordig zoekt men in een boek naar het mogelijke antwoord… Zeker in een onrustige tijd van economische zorgen werd het zoeken naar ‘leuker leven’, ook naar afkomen van verslavingen en depressies, steeds fanatieker. In boeken waar men zichzelf kan helpen, zonder dat je naar een dokter, trainer, psycholoog of in een duur coachingstraject hoeft, dacht men zo het geheim voor gelukkig leven te ontdekken. Iemand die daar jaren onderzoek naar deed, zocht zelf ook, maar zegt eerlijk: “het vinden? Nee, dat was niet zo.”
U kent vast wel wat titels: van: ‘Langzamer leven in een snelle wereld’ tot ‘complexe emoties’ tot ‘slimmer dan je smartphone” en “overleven, hoe doe je dat?” en nog veel en veel meer… Waar vind je hulp?
We leven vandaag tussen Hemelvaart en Pinksteren. Jezus is niet langer zichtbaar aanwezig, en de Heilige Geest is nog niet nedergedaald. Wezenzondag, noemen we deze tussenzondag: een tijd van wachten.
Dat hoorden we in de eerste lezing. Maar het is geen leeg-wachten, het is een wachten in gebed. ‘Ze bleven allen eensgezind volharden in gebed,’ lazen we. En dat geldt niet alleen voor de apostelen, dat geldt voor alle aanwezigen in de bovenzaal van het Laatste Avondmaal. Misschien ook wel voor ons.
Ook in het Johannesevangelie staat bidden centraal. Hier gaat het niet om een gezamenlijk gebed, maar om gebed van Jezus tijdens het Laatste Avondmaal, dus de avond voor zijn lijden en dood. Ook Jezus zelf zocht geen hulp in de boeken – Hij weet wat Hem te wachten staat, maar toch bidt Hij niet voor zichzelf, maar voor zijn leerlingen. Hij bidt dat zij één mogen zijn, dat zij bewaard blijven, dat zij de ware wijsheid mogen kennen. Het is een bijzonder moment: Jezus opent zijn hart voor God in de hemel, en tegelijk vertrouwt Hij zijn leerlingen toe aan diezelfde Vader. Zo toont Jezus ons dat echte zelfhulp te vinden is in het gebed. We kunnen bidden voor onszelf en voor ons eigen heil, maar zeker ook voor het heil van medemensen en van de wereld. We zien dat Jezus in zijn gebed géén eisen stelt aan zijn Vader, maar dat Hij tot Hem spreekt als tot een liefdevolle Vader. Geen tovenaar die op aanvraag wonderen doet, geen geprogrammeerde robot, maar een God van liefde, die je alles kunt toe- vertrouwen, ook je pijn, je verdriet, je wanhoop, je machteloosheid. Nee, er kwam geen zelfhulp aan te pas, en ieder zal dit ook zo ervaren: soms kún je jezelf niet helpen, soms heb je hulp van buiten en van boven nodig. Bidden is geen techniek, geen verplicht nummer, geen lijstje om af te vinken.
Het is spreken-met-God’ als met iemand die ons lief is. Soms met woorden, soms in stilte, soms ook zoekend en aarzelend. Maar altijd in geloof. ‘Vader, U behoren ze toe’, bidt Jezus in het evangelie. We zijn dus niet alleen. God laat ons niet in de steek, ook al denken we dat we dat niet merken. Het is een kunst, om vol vertrouwen te rekenen op Gods hulp. Natuurlijk betekent dat niet dat door te bidden ons alle moeilijkheden gespaard zullen blijven.
Ook als je naar de kerk gaat, kan je fiets gestolen worden, ook als je bidt, kun je ziek worden… natuurlijk. Bidden verandert niets aan zware omstandigheden, maar bidden geeft kracht, richting, vertrouwen, rust, omdat Iemand ons op afstand ons altijd zal helpen, hoe dan ook.
We denken wel eens: Hoe zou het gaan als de leiders van Israël en Palestina ‘ns oprecht in gebed zouden gaan en zouden erkennen dat zij uit zichzelf niet tot vrede in staat zijn, als zij zouden erkennen dat zij God, Gods hulp en wijsheid nodig hebben om de weg naar vrede te vinden? Hoe zou ‘t zijn als strijdende landen als Amerika en Iran, als Rusland en Oekraïne zouden groeien in bereidheid om het verleden te laten rusten en zonder claim-op-land-of-wapens aan een nieuwe toekomst te bouwen? Hoe zou het zijn als men zich durft te laten raken door de Geest van Jezus, die voor de mensheid en voor de vrede aan het kruis gestorven is?
Zonder hulp van boven lijkt het niet te gaan gebeuren. Geen boek helpt.
Deze 10 dagen tussen Hemelvaart en Pinksteren bidden we de Pinksternoveen: kom Heilige Geest, vervul de harten van uw gelovigen….
Bidden is God niet loslaten… Wie God loslaat dooft de zon, om met ‘n lantaarn verder te gaan. Bidden is dus licht creëren: Dat vertrouwen gaf de 1e christenen de kracht om het vol te houden zonder hulpboek of zonder hulp van buiten.
Zeker, bidden verandert de wereld niet, maar bidden verandert de mensen en mensen veranderen de wereld. Door te bidden verandert de situatie niet, maar je krijgt wel een ander zicht op de werkelijkheid. Als veel relschoppers en protesteerders de afgelopen weken hadden gebeden om uitkomst in plaats van zich met stoeptegels en fakkels hadden beziggehouden, was er nog veel héél geweest. Bidden geeft rust – héélt ons hart, daar is veel behoefte aan.
Veel dingen kunnen helpen, maar tegen het gebed kan niets op.
Laten we bidden:
Kom, heilige Geest, vervul de harten van uw gelovigen en ontsteek in hen het vuur van uw liefde. Zend uw Geest uit en alles zal herschapen worden; En Gij zult het aanschijn van de aarde vernieuwen. Laat ons bidden: God, Gij hebt de harten van de gelovigen door de verlichting van de heilige Geest onderwezen; geef, dat wij door die heilige Geest de ware wijsheid mogen bezitten en ons altijd over zijn vertroosting verblijden.
Door Christus onze Heer. Amen.
Pastor Nellie Hamersma